KONU: Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerin Türk Lirasına Dönüşüm Desteğine İlişkin Uygulama Esasları Belirlendi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 1 Ekim 2026 tarihli “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı” yayımlanarak Tebliğ kapsamında uygulanacak usul ve esaslar belirlenmiştir.
Uygulama Talimatıyla belirlenen başlıca hususlar aşağıdaki gibidir:
- Döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmek için döviz pozisyonu oranının %10’u aşmaması gerekecektir.
- Döviz pozisyonu oranı, hazır döviz varlıkları toplamının net satış hasılatı ile aktif toplamından büyük olana bölünmesi suretiyle hesaplanacaktır.
- Döviz Pozisyonu Bildirim Formu SMMM veya YMM tarafından hazırlanıp onaylanacak ve belge tarihinden itibaren 15 gün geçerli olacaktır.
- Firmaların destek kapsamında TCMB’ye satabilecekleri döviz tutarı, firma kârlılığı ve 12 aylık işgücü maliyeti esas alınarak hesaplanacak firma satış limitiyle sınırlandırılmıştır.
- Firmaların bir takvim yılı içinde yararlanabilecekleri azami döviz dönüşüm desteği 100 milyon TL olarak belirlenmiştir.
- 1 Ekim-31 Aralık 2026 dönemi için firma satış limiti ile azami döviz dönüşüm desteği tutarı 0,25 katsayısı ile çarpılarak uygulanacaktır.
- Aracı bankaların firmalardan tahsil edebilecekleri komisyon, ödenen döviz dönüşüm desteğinin azami %1’i olarak belirlenmiştir.
- Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım halinde destek ve TCMB kaynaklı kredilere ilişkin kısıtlama süresi ilk tespitte 1 yıl, sonraki tespitlerde 3 yıl olarak belirlenmiştir.
- Döviz Dönüşüm Desteğinin Kapsamındaki Dövizler
Uygulama Talimatında “yurt dışı kaynaklı döviz”;
- Döviz cinsi ihracat gelirlerini,
- Yabancılara yurt içinde sunulan hizmetler karşılığında kazanılan döviz tutarları da dahil olmak üzere yurt dışında yerleşiklerden elde edilen döviz kazandırıcı hizmet gelirlerinden yurda getirilen dövizleri,
- Serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yalnızca yurt dışına yaptıkları satışlardan elde ettikleri döviz gelirlerini,
ifade edecek şekilde tanımlanmıştır.
Tüm kıymetli madenlerin ihracından kaynaklanan dövizler ise bu kapsamın dışında tutulmuştur.
Aracı bankalarca TCMB’ye satılabilecek döviz cinsleri ABD doları, Euro ve İngiliz sterlinidir. TCMB tarafından alım satıma konu olan diğer döviz cinsleri üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde ise ilgili tutarlar aracı banka tarafından bu üç döviz cinsinden birine dönüştürülerek TCMB’ye satılacaktır.
2026/11 sayılı Tebliğle yapılan ve 2026/107 sayılı Sirkülerimizde açıkladığımız değişiklik uyarınca, geçici olarak %3 uygulanan destek oranı 31 Ocak 2027 tarihine kadar geçerlidir.
- Döviz Pozisyonu Oranı %10’u Aşan Firmalar Destekten Yararlanamayacaktır
1 Ağustos 2026 tarihli Tebliğ değişikliğiyle döviz alımı yapmama taahhüdü kaldırılmış ve bunun yerine firmaların TCMB tarafından belirlenecek döviz pozisyonu oranını aşmaması şartı getirilmişti.
Uygulama Talimatıyla söz konusu oran %10 olarak belirlenmiştir.
Buna göre, döviz pozisyonu oranı %10’u aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamayacaktır.
- Döviz Pozisyonu Bildirim Formu SMMM/YMM tarafından hazırlanacaktır
Döviz Pozisyonu Bildirim Formu, SMMM veya YMM tarafından hazırlanarak imzalandıktan sonra firma yetkilileri tarafından formda yer alan bilgilerin doğruluğu teyit edilerek imzalanacak ve aracı bankaya ibraz edilecektir.
Form aracı bankaya ıslak imzalı veya elektronik imzalı olarak ibraz edilebilecektir.
Formun ekinde, formu onaylayan SMMM veya YMM’nin bağlı bulunduğu meslek odasının çalışanlar listesine kayıtlı olduğunu gösteren Faaliyet Belgesinin bulunması zorunludur. Faaliyet Belgesi aslının aracı bankaya ibrazından itibaren üç ay içinde aynı SMMM veya YMM tarafından düzenlenerek onaylanan diğer döviz pozisyonu bildirim formları bakımından söz konusu faaliyet belgesinin ibrazı yeterli olacaktır.
Döviz Pozisyonu Bildirim Formu, belge tarihinden itibaren 15 gün süreyle geçerli olacak ve bu süre içinde aynı form kapsamında birden fazla işlem yapılabilecektir.
4.Firmaların TCMB’ye Satabilecekleri Döviz Tutarına “Firma Satış Limiti” Uygulanacaktır
Buna göre firmaların bir limit kullanım dönemi içerisinde TCMB’ye satabilecekleri toplam döviz tutarının
Türk lirası karşılığı, ilgili döneme ait firma satış limitini aşamayacaktır.
Uygulama Talimatında limit kullanım dönemi “takvim yılı” olarak tanımlanmış olup, bir limit kullanım döneminde kullanılmayan firma satış limiti izleyen limit kullanım dönemine devredilmeyecektir.
- Firma Satış Limiti Yılda İki Kez Güncellenecektir
Firma satış limiti TCMB tarafından yılda iki kere güncellenecektir. Güncellemelerin Ocak ve Temmuz ayları içerisinde yapılması esastır.
Herhangi bir nedenle verilerin Ocak ve Temmuz aylarında temin edilememesi halinde güncelleme, verilerin teminini müteakip gerçekleştirilecektir.
- Azami Döviz Dönüşüm Desteği Tutarı 100 Milyon TL Olarak Belirlenmiştir
Uygulama Talimatına göre firmanın limit kullanım dönemi içinde yararlanabileceği azami döviz dönüşüm desteği tutarı 100 milyon TL’dir.
- 1 Ekim-31 Aralık Kıst Dönem Uygulaması
Uygulama Talimatında 1 Ekim-31 Aralık 2026 tarihlerini kapsayan dönem için özel bir kıst dönem uygulamasına yer verilmiştir.
Buna göre, 1 Ekim 2026 itibarıyla hesaplanacak firma satış limiti, 1 Ekim 2026 ile 31 Aralık 2026 tarihlerini kapsayan limit kullanım döneminde, yalnızca bu döneme mahsus olmak üzere 0,25 katsayısı ile çarpılarak uygulanacaktır.
Bu dönem özelinde firmaların 1 Ekim 2026 tarihi öncesinde satmış oldukları döviz tutarları, kalan firma satış limiti hesabında dikkate alınmayacaktır.
Aynı şekilde, 1 Ekim-31 Aralık 2026 tarihlerini kapsayan limit kullanım döneminde firmaların yararlanabileceği azami döviz dönüşüm desteği tutarı da 0,25 katsayısı ile çarpılarak uygulanacaktır.
Bu dönem özelinde firmaların 1 Ekim 2026 tarihi öncesinde yararlanmış oldukları döviz dönüşüm desteği tutarları da söz konusu limit kapsamında dikkate alınmayacaktır.
- Peşin İhracat Bedellerinde Destek Uygulaması
İhracat Genelgesi kapsamında peşin ihracat bedeli olarak getirilen dövizlerin TCMB’ye satışı sırasında, gümrük beyannamesi bilgisi bildirilmeden önce talep formu ile döviz dönüşüm desteği talebinde bulunulabilecektir.
Bu durumda döviz satışını takip eden 6 ay içerisinde, en az TCMB’ye satılan döviz tutarında ve ödeme şekli “Peşin Ödeme” yazılı olan gümrük beyannamesi bilgisi ile Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun aracı bankaya bildirilmesi gerekmektedir.
Bu kapsamdaki döviz dönüşüm desteği tutarı, söz konusu gümrük beyannamesi bilgisi ile Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun aracı bankaya ibrazı sonrasında ödenecektir.
- Aracılı İhracatta Tedarikçi/İmalatçı Firmalara Destek Ödenmesine İlişkin Esaslar Belirlenmiştir
1 Ağustos 2026 tarihli Tebliğ değişikliğiyle aracılı ihracat uygulamasının kapsamına Dış Ticaret Sermaye Şirketlerinin yanı sıra Sektörel Dış Ticaret Şirketleri ve diğer aracı ihracatçılar da dahil edilmişti.
Uygulama Talimatına göre, aracı ihracatçı tarafından yurda getirilen peşin ihracat bedeli olmayan dövizlerin aracı ihracatçılara ürün tedarik/imal eden firmalar adına satışı;
Aracı ihracatçı ve tedarikçi/imalatçı firmaların, Aracılı İhracat Kapsamında Döviz Dönüşüm Desteğinin Tedarikçiye/İmalatçıya Ödenmesine İlişkin Beyannameyi,
- Aracı ihracatçı ile tedarikçi/imalatçı firma arasında yapılmış aracılı ihracat sözleşmesini,
- Tedarikçi/imalatçı firma unvanının kayıtlı olduğu ilgili Gümrük Beyannamelerini ve
- Bu beyannameler kapsamındaki tedariğe/imalata ilişkin ihraç kayıtlı mal faturalarını
aracı bankaya ibraz etmeleri halinde yapılabilecektir.
Bu durumda Uygulama Talimatı bakımından döviz satışının tedarikçi/imalatçı firma tarafından yapıldığı kabul edilecek ve döviz dönüşüm desteği aracı banka tarafından doğrudan tedarikçi/imalatçı firmanın hesabına aktarılacaktır.
- Desteğin Kullanımına İlişkin Diğer Bazı Esaslar
Uygulama Talimatına göre;
- Döviz kazandırıcı hizmet gelirleri bakımından ilgili dövizlerin kesin fatura tarihinden itibaren 180 gün içerisinde TCMB’ye satılması halinde destekten yararlanılabilecektir.
- Serbest bölgede faaliyet gösteren firmaların yurt dışına yaptıkları satışlarda, ilgili dövizlerin Serbest Bölge İşlem Formuna göre yurt dışına gönderilmek üzere serbest bölgeden çıkış yapıldığına ilişkin ilgili idarenin onayladığı tarihten itibaren 180 gün içerisinde TCMB’ye satılması gerekmektedir.
- Firmalar ETGB ile de döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilecektir. ETGB sunulan hallerde, firmalardan üç ay boyunca tek bir banka aracılığıyla ETGB’li işlem gerçekleştireceğine ilişkin Ek:D’de yer alan beyanname alınacaktır.
- Döviz kazandırıcı hizmetlere aracılık eden firmalar, sadece verdikleri aracılık hizmetlerinden hak ettikleri dövizleri satarak döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilecektir.
- Dahilde İşleme Rejimi kapsamında gerçekleştirilen ihracat işlemlerinde, döviz dönüşüm desteğine esas döviz satış tutarının hesabında ihracat bedelinden bedelsiz ithalat tutarı düşülerek bulunan tutar esas alınacaktır. Bedelsiz ithalat tutarının ihracat bedeline eşit veya ihracat bedelinden fazla olması halinde destek ödenmeyecektir.
- İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi Uygulama Talimatı ile İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Finansmanı Uygulama Talimatının Ek-4 üncü maddelerine göre kredi kullanan firmalara kredi vadesi boyunca döviz dönüşüm desteği sağlanmayacaktır.
- Aracı Bankaların Alabileceği Komisyon %1 ile Sınırlandırılmıştır
1 Ağustos 2026 tarihli Tebliğde aracı bankaların döviz dönüşüm desteği işlemleri için firmalardan komisyon alabilecekleri ve azami komisyon oranının TCMB tarafından belirleneceği düzenlenmişti.
Uygulama Talimatıyla, aracı bankaların firmalara ödenen döviz dönüşüm desteği tutarının azami %1’i oranında komisyon tahsil edebileceği belirlenmiştir.
- Gerçeğe Aykırı Beyan ve Usulsüz Kullanıma İlişkin Süreler Belirlenmiştir
1 Ağustos 2026 tarihli Tebliğ değişikliğiyle gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım durumunda uygulanacak yaptırımların genel çerçevesi belirlenmiş; döviz dönüşüm desteği talepleri ile TCMB kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım taleplerinin TCMB tarafından belirlenecek sürelerde kabul edilmeyeceği düzenlenmişti.
Uygulama Talimatıyla söz konusu süreler belirlenmiştir.
Buna göre, firmaların döviz dönüşüm desteğinden usulsüz, amaca aykırı veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge sunularak faydalandığının tespit edilmesi halinde, haklarında tespit yapılan firmaların döviz dönüşüm desteği talepleri ile TCMB kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri tespit tarihinden itibaren kabul edilmeyecektir.
Uygulama Talimatının 8 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca hesaplanan tutarın firma tarafından aracı bankaya ödendiği tarihten itibaren ise söz konusu talepler;
- İlk tespitte 1 yıl,
- Sonraki tespitlerde 3 yıl
boyunca kabul edilmeyecektir.